بخش سوم - خورشید

خورشید یکی از ۲۰۰ میلیارد ستارهِ کهکشانِ راهِ شیری و تنها ستاره در سامانهِ خورشیدی می‌باشد. همه سیاره‌ها در این سامانه پیرامونِ خورشید در چرخش هستند.

این ستاره یک گوی بزرگِ آتشین است که از «پِلاسماِ» بسیار داغ ساخته شده و در هستهِ آن یک میدانِ مغناطیسیِ بسیار بزرگ هست.

خورشید ستاره‌ای است که در میانِ ستارگان نه بسیار بزرگ است و نه کوچک اما ۱۰۰۰ بار بزرگ‌تر از زمین است! از پیدایشِ آن بیش از ۶/۴ میلیارد سالِ زمینی گذشته است.

گرما، روشنایی و نیرویی که از خورشید می‌آید از واکنش‌های هسته‌ای است که هر آن درون خورشید رخ می‌دهند.

این ستاره با قُطرِ یک میلیون و ۲۹۳ هزار کیلومتر، ۲۳۳ هزار برابرِ جرم زمین و چِگالیِ ۰.۶۳ گرم بر سانتیمتر مکعب، بزرگترین و چِگال‌ترین بخش از سامانهِ خورشیدی است که با گرانشِ خود، سیاره‌ها، سیاره‌های کوتوله، ماه‌ها، سیارک‌ها، دنباله‌دارها و دیگر اجرامِ ریزودرشت را پیرامونِ خود نگاه داشته است.

خورشید با فاصلهِ میانگین ۱۵۰ میلیون کیلومتر از زمین، نزدیکترین ستاره به ما است و از این رو خورشید تنها ستاره در آسمان است که می‌توانیم اَتمُسفِرِِ آن را به چشم ببینیم.

ساختار خورشید

خورشید از سه بخشِ درونی و سه بخشِ بیرونی ساخته شده است.

• بخشِ درونی:

  • هسته (Core)
  • بخشِ پرتوزا یا تابشی (Radiative zone)
  • بخشِ همرفتی (Convection zone)

• بخشِ بیرونی:

  • شیدسپهر یا فُتُسفِر (Photosphere)
  • فام‌سپهر یا کِرُمُسفِر (Chromosphere)
  • تاج (Corona)

در بخشِ درونی و در بخشِ بیرونی، شیدسِپِهر (Photosphere) و فام‌سِپِهر یا کِرُمُسفِر (Chromosphere) در کنارِ بیرونی‌ترین بخشِ خورشید تاجِ آن (Corona) جای دارند.

بخشِ درونیِ خورشید

هستهِ خورشید با دمای ۱۵ میلیون سانتیگراد و فشارِ ۳۳۳ میلیارد اَتمُسفِر، فشاری را پدید می‌آورد که در آن چهار هستهِ اتمِ هیدرُژِن در فرآیندی با نامِ «همجوشیِ هسته‌ای» گداخته شده و یک هستهِ اتمِ هِلیُم را پدید می‌‌آورند، از این رو ذراتِ بسیار بزرگی آزاد می‌شود و بخشی کوچک از این نیروی زندگی‌‌بخش پس از ۸ دقیقه و ۲۰ ثانیه پرواز به زمین می‌رسد. این همان چیزی که ما به آن «آفتاب» می‌گوییم.

دومین بخش از لایهِ درونیِ خورشید بخشِ «تابشی» نام دارد. این بخش دمایی کم‌وبیش به اندازهِ ۲ تا ۷ میلیون سانتیگراد دارد! این لایه چنان فشرده است که هر فُتُنِ (Photon) آزادشده از هستهِ خورشید پس از رفتن به بخشِ تابشی پس از ۲ میلیون سالِ زمینی می‌تواند به لایهِ دیگرِ خورشید راه پیدا کند!

فُتُن یک ذره بسیار ریز از پرتوی اِلِکتِرُمغناطیسی است که میلیاردها از آن در کنارِ هم می‌توانند روشنایی را پدید آوردند، همین نوشته نیز با فُتُن‌ها به چشم‌های شما می‌رسد.

اندازهِ نیرویی که در این بخش از خورشید در یک ثانیه پدید می‌آید می‌تواند الکتریسیته یک میلیون سالِ مردمِ زمین را فراهم کند!