زمین
زمین بزرگترین سیاره از گروهِ سیارههای «درونی»، سومین سیارهِ نزدیک به خورشید است و تنها گوی شناور در این بخش از کهکشانِ راهِ شیری است که این اندازه از آب بر روی آن دیده میشود.
میانگینِ نزدیکیِ زمین به خورشید ۱۵۰ میلیون کیلومتر است! اگر زمین یا خورشید از این اندازه دورتر یا نزدیکتر به یکدیگر بشوند، زندگی در زمین به پایان خواهد رسید و همه جانداران دیر یا زود خواهند مُرد!
اما نگران نباشید، چنین چیزی رُخ نخواهد داد! چرا که مدارِ چرخشِ زمین پیرامونِ خورشید به آسانی دگرگون نخواهد شد.
اگر چنین چیزی رخ دهد میتواند زمین را چنان سرد یا گرم کند که همهِ جانداران و زمین یا یخ بزنند یا در آتشی بزرگ به یکباره بسوزند و خاکستر شوند!
زمین گِرد نیست!
زمین یک تکه سنگِ تخت نیست اما مانندِ یک توپ پینگ پونگ نیز گِردِ گِرد نیست و بیشتر همانندِ یک پرتقال است چون ناهمواریهایی در دو قطبِ خود دارد.
دانشمندِ بزرگِ بریتانیایی «ایزاک نیوتن» (Isaac Newton) برای نخستین بار در سال ۱۶۸۷ میلادی به این ناهمواریهای زمین پِی بُرد. او پس از اندازهگیریهای موشکافانه و دشوار پی بُرد که قُطرِ «استواییِ» زمین کموبیش ۰/۰۰۳ بزرگتر از قُطر قُطبیِ آن است و زمین کمی فرورفتگی و برآمدگی در بالا و پایینِ پوستهِ خود دارد.
این اندازه از ناهمواری در فرمولهای ستارهشناسی و زمینشناسی بسیار کاربرد دارد اما در زمینههای دیگر میتوان از آن چشمپوشی کرد چون بسیار اندک و ناچیز است.
زمین در سامانهِ خورشیدی دارای بیشترین «چِگالی» است. چِگالیِ زمین کموبیش ۵.۵۱۵ گرم بر سانتیمتر مکعب است. همچنین اندازهِ شتابِ گِرانشِ زمین کموبیش ۹.۷۸ متر بر مجذورِ ثانیه میباشد.
ما مردمِ زمین یک بار چرخشِ زمین پیرامونِ خورشید که ۳۶۵.۲۵۳ روزِ زمینی به درازا میکشد را یک سال مینامیم.
زمین در قُطبِ شمال و جنوب مانندِ پرتقال اندکی فرورفتگی و برآمدگی دارد.
یک چرخشِ زمین را یک «روز» و برابر با ۲۴ ساعت میدانیم. هرچند، اما در دانشِ ستارهشناسی چنین چیزی اندکی نادرست است چون یک چرخشِ زمین ۲۳ ساعت و ۵۶ دقیقه و ۴ ثانیه زمان میبرد.
زمین مانندِ پیاز چندین لایه دارد
هرچند که زمین از بیرون و از دیدِ ما زمینیان یک تکه و سخت دیده میشود اما درونِ آن مانندِ یک پیاز لایهلایه است.
لایههای گوناگونِ زمین درست مانندِ دیگر سیارهها دربارهِ پیدایشِ آن به ما سرنخهایی دادهاند تا بتوانیم تئوریهایی بهتر دربارهِ پیدایشِ زمین داشته باشیم.
پوستهِ زمین بسیار ناهموار است. این ناهمواریها در پیِ فرایندهایی گوناگون پدیدار شدهاند. از مهمترین فرایندهای پدیدآورندهِ ناهمواری بر روی زمین میتوان از فرآیندِ فرسایش و همچنین پدیدههایی مانندِ آتشفشان، زمینلرزه و کوهزایی نام برد.
کوهزایی (Orogeny) جابهجاییِ پوستهِ زمین بر روی تودههای بزرگِ سنگها است و در مقیاسِ زمینشناسی زمانِ آن کم و با شدت زیاد همراه است. این جابهجاییها چینخوردگیها، گُسَلها و کوهها را پدید میآورند.
آب بخشِ بزرگی از روی زمین را پوشش داده است. در دیگر سیارههای نزدیکِ زمین چنین چیزی دیده نمیشود و هر گونه آب یا یخزده است و یا در اندازههایی بسیار اندک یافت میشود.
هرچند، کاوشگرها در برخی از ماهها آب پیدا کردهاند اما این یافتهها هنوز نیاز به بررسیِ بیشتر دارند.
کاربر گرامی،
برای خواندن این آموزش نیاز به نامنویسی و یا ورود به بخش دانشآموزان دارید.